Τα διαδικτυακά μέσα κοινωνικής δικτύωσης* έχουν δημιουργήσει νέες δυνατότητες στην έρευνα για τις κοινωνικές επιστήμες. Το πώς διαμορφώνονται οι δεσμοί μεταξύ των χρηστών, το πόσοι ενδιάμεσοι “κόμβοι”, δηλαδή άνθρωποι, χρειάζεται να μεσολαβήσουν για να φτάσουμε σε έναν άνθρωπο που αυτή τη στιγμή μπορεί να πίνει το τσάι του στην Σανγκάη ή να τρώει ένα σάντουις στο Κεντάκι, σε αυτά και σε πολλά ακόμα το διαδίκτυο έκανε τη ζωή των ερευνητών πιο εύκολη.
Όμως που σταματά το γνήσιο επιστημονικό ενδιαφέρον και πού αρχίζει η επίμονη ματιά μέσα από την κλειδαρότρυπα; Το γεγονός ότι μια πληροφορία είναι δημόσια επιτρέπει την εκμετάλλευσή της με κάθε διαθέσιμο τρόπο;
Να κάποια ερωτήματα ηθικής φύσεως και η ηθική είναι αλήθεια πως πάντοτε δοκιμάζεται όταν η τεχνολογική εξέλιξη σπρώχνει τα πάσης φύσεως όρια. Ας το θέσουμε πιο απλά όμως:
Στις 8 Μαϊου μια ομάδα ερευνητών από τη Δανία έδωσε στη δημοσιότητα τα προσωπικά στοιχεία 70.000 χρηστών της υπηρεσίας γνωριμιών OkCupid. Δεν ήταν δεδομένα που είχαν προηγουμένως “ανωνυμοποιηθεί” αλλά τα πραγματικά στοιχεία επικοινωνίας και ένας φοιτητής που μετείχε στην ερευνητική ομάδα υποστήριξε πως δεν υπήρχε λόγος να “μασκαρευτούν” τα δεδομένα διότι αυτά ήταν διαθέσιμα δημόσια.
Η αλήθεια είναι πως όταν κάποιος εκτίθεται -είτε με τα πραγματικά του στοιχεία είτε μέσω ψευδωνύμου- σε ένα κοινωνικό δίκτυο, επιλέγει να αποκηρύξει ένα μέρος του απορρήτου του. Θα εκφραστεί δημοσίως για θέματα πολιτικά, θρησκευτικά, αθλητικά, σεξουαλικά, για θέματα προσωπικών προτιμήσεων στο φαγητό ή το ταξίδι, υποτίθεται πως ο όγκος όσων πραγμάτων κρατά για τον εαυτό του θα μειωθεί.
Όμως αυτό σημαίνει πως οποιοσδήποτε μπορεί να πάρει αυτές τις “αποκαλύψεις” να τις συνδυάσει με άλλες πληροφορίες και να δημιουργήσει μια σύνοψη, ένα executive summary που λένε, για κάθε χρήστη;
Μάλλον όχι. Το ότι επιλέγεις να δώσεις κάποιες πληροφορίες για τον εαυτό σου δεν σημαίνει απαραιτήτως πως συναινείς στην επεξεργασία των συγκεκριμένων πληροφοριών από κάθε τρίτο και για οποιοδήποτε σκοπό. Υπάρχουν όρια όπως φαίνεται και μετά την επανάσταση των κοινωνικών δικτύων -που ακολούθησε άλλες επαναστάσεις, για παράδειγμα στην Ιατρική με τις μεταμοσχεύσεις οργάνων- είναι καιρός να μιλήσουμε για μια νέα κοινωνική ηθική. Ακριβώς όπως μιλάμε για κανόνες βιοηθικής. Αλλιώς η αθώα επιστημονική έρευνα, αυτή που ξεκινά με αντικείμενο την περιέργεια του “τι θα γίνει άραγε αν πατήσω αυτό” εξελίσσεται σε εργαλείο για δυνάστες και αυτό δεν είναι καθόλου μα καθόλου καλό.
Σχόλια