Μια πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης δεν μπορεί να προβάλλεται ως «δωρεάν», εάν οι χρήστες υποχρεούνται να παραχωρούν τα προσωπικά τους δεδομένα για εμπορική εκμετάλλευση προκειμένου να τη χρησιμοποιήσουν. Αυτό προτείνει η Γενική Εισαγγελέας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), Laila Medina, σε γνωμοδότησή της που δημοσιεύθηκε σήμερα, Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026, ανοίγοντας τον δρόμο για σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι ψηφιακές πλατφόρμες διαφημίζουν τις υπηρεσίες τους στην Ευρώπη.
Η πρόταση της Γενικής Εισαγγελέως αφορά την υπόθεση που ξεκίνησε το Φεβρουάριο του 2015, όταν στη σελίδα εγγραφής του Facebook αναγραφόταν το μήνυμα «Το Facebook είναι και παραμένει δωρεάν».
Η Ομοσπονδιακή Ένωση Οργανώσεων Καταναλωτών της Γερμανίας προσέφυγε κατά της εταιρείας, υποστηρίζοντας ότι ο ισχυρισμός αυτός είναι παραπλανητικός, καθώς οι χρήστες πληρώνουν ουσιαστικά με την παραχώρηση των προσωπικών τους δεδομένων και τη συναίνεσή τους για την εμπορική τους χρήση. Τα γερμανικά δικαστήρια απέρριψαν αρχικά την αγωγή, κρίνοντας ότι η απαγόρευση χαρακτηρισμού μιας υπηρεσίας ως «δωρεάν» ισχύει μόνο όταν υπάρχει χρηματικό κόστος. Η ένωση προσέφυγε στο Ομοσπονδιακό Ακυρωτικό Δικαστήριο της Γερμανίας, το οποίο με τη σειρά του υπέβαλε προδικαστικό ερώτημα στο ΔΕΕ.
Στην πρότασή της προς το Δικαστήριο η Γενική Εισαγγελέας Laila Medina κρίνει ότι η παροχή προσωπικών δεδομένων και η συναίνεση για την εμπορική τους αξιοποίηση συνιστούν μορφή «πληρωμής» βάσει της Οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.
Συγκεκριμένα, η κα Medina επισημαίνει τα εξής:
- Οικονομική αξία των δεδομένων: Η έννοια της πληρωμής στην ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν περιορίζεται αποκλειστικά στα χρήματα, εφόσον το αντάλλαγμα έχει οικονομική αξία. Τα δεδομένα των χρηστών επιτρέπουν στις πλατφόρμες να αντλούν διαφημιστικά έσοδα και να χρηματοδοτούν τη λειτουργία τους.
- Η μοναδική εξαίρεση: Μια ψηφιακή υπηρεσία μπορεί να χαρακτηρίζεται «δωρεάν» μόνο εάν η επεξεργασία των δεδομένων περιορίζεται αυστηρά σε ό,τι είναι απαραίτητο για την παροχή της ίδιας της υπηρεσίας ή για τη συμμόρφωση με νομικές υποχρεώσεις.
- Συνέπεια στο ευρωπαϊκό δίκαιο: Άλλα νομοθετήματα της ΕΕ (όπως η Οδηγία για τα δικαιώματα των καταναλωτών και η Οδηγία για την προμήθεια ψηφιακού περιεχομένου) αναγνωρίζουν ήδη επιχειρηματικά μοντέλα όπου το αντάλλαγμα είναι τα προσωπικά δεδομένα. Θα ήταν αντιφατικό οι ίδιες υπηρεσίες να παρουσιάζονται ως «δωρεάν» στο πλαίσιο της εμπορικής προώθησης.
- Προστασία του καταναλωτή: Ο περιορισμός της έννοιας της πληρωμής μόνο στο χρήμα θα αποδυνάμωνε την προστασία των πολιτών στην ψηφιακή οικονομία, όπου οι χρήστες συχνά αγνοούν την πραγματική οικονομική αξία των δεδομένων τους και το εύρος της διαφημιστικής τους εκμετάλλευσης.
Η Laila Medina απέρριψε το σύνολο των ενστάσεων της Meta. Τόνισε ότι η εφαρμογή του GDPR δεν αποκλείει την εφαρμογή της Οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, καθώς οι δύο νομοθεσίες λειτουργούν σωρευτικά: ο GDPR ρυθμίζει τη νόμιμη επεξεργασία των δεδομένων, ενώ η Οδηγία διασφαλίζει την ακρίβεια των εμπορικών ισχυρισμών. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι δεν θίγεται η επιχειρηματική ελευθερία: οι εταιρείες παραμένουν ελεύθερες να προσφέρουν υπηρεσίες με αντάλλαγμα τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών, απλώς δεν επιτρέπεται να τις διαφημίζουν ως «δωρεάν».
Η γνωμοδότηση του Γενικής Εισαγγελέως δεν δεσμεύει το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο αναμένεται να εκδώσει την οριστική του απόφαση το επόμενο διάστημα.



















































































Σχόλια