I don’t buy it! Έτσι απλά και χωρίς πολλά-πολλά –και ζητώ συγνώμη για το αγγλικό αλλά οι αντίστοιχες ελληνικές εκφράσεις δεν είναι ακριβώς δημοσιεύσιμες (δηλαδή είναι αλλά φοβάμαι ότι θα τις κόψει ο Φανούρης!) Στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τη δημόσια εγγραφή της, η Facebook έδωσε στη δημοσιότητα μια σειρά από στοιχεία, μεταξύ των οποίων και αυτό που τόσο εγώ, όσο και όλοι όσοι γράφουμε περί Internet, περιμέναμε για αρκετά χρόνια: τον αριθμό των ενεργών χρηστών του μεγαλύτερου SNS. Και τον έδωσε. Και τον είδαμε. 

Σύμφωνα λοιπόν με το επίσημο ενημερωτικό δελτίο της Facebook, το κοινωνικό δίκτυο της εταιρείας διαθέτει 845 εκατομμύρια ενεργούς χρήστες! Επίσης, διαθέτει 2,7 δισεκατομμύρια likes και comments και 250 εκατομμύρια νέες φωτογραφίες κάθε μέρα και έχει καταγράψει 100 δισεκατομμύρια φιλίες –όμως αυτά είναι, κατά τη γνώμη μου, ήσσονος σημασίας μπροστά στη δήλωση των 845 εκατομμυρίων ενεργών χρηστών. Και αυτό γιατί, πάντα κατά τη γνώμη μου, η δήλωση αυτή δεν μπορεί να είναι αλήθεια.

Είναι προς τιμήν της Facebook ότι και η ίδια αφήνει ένα περιθώριο ελιγμού στο συγκεκριμένο σημείο: στη σελίδα 33 αναφέρει ότι τα δεδομένα της είναι «δικές της εκτιμήσεις, την ακρίβεια των οποίων καταβάλλει κάθε προσπάθεια να εξασφαλίσει» και ότι «κάποιοι χρήστες ενδέχεται, κατά παράβαση των όρων χρήσης, να έχουν πολλαπλούς λογαριασμούς». Όμως το πρόβλημα είναι στη βάση μιας τέτοιας δήλωσης: ο υνολικός αριθμός χρηστών οποιουδήποτε μέσου δεν μπορεί να ταυτίζεται με τον αριθμό των ενεργών χρηστών.

Το πρόβλημα της διαφοράς φάσης μεταξύ χρηστών και ενεργών χρηστών το είδα για πρώτη φορά στην Ένωση Ελλήνων Χρηστών Ίντερνετ, προ (σχεδόν εικοσαετίας· ξέρω, ωστόσο, ότι υπάρχει από καταβολής του Internet και κανείς δεν έχει βρει μια απολύτως ικανοποιητική απάντηση με αποτέλεσμα απλώς να αλλάζουν οι ορισμοί ως προς τι θεωρείται «ενεργός» χρήστης. Ο τελευταίος ορισμός που άκουσα, κάποια στιγμή εντός του 2011, περιλάμβανε μια χρήση «τουλάχιστον μια φορά το μήνα», ορισμός που είναι επιεικώς απαράδεκτος –ένας άνθρωπος που οδηγεί αυτοκίνητο μία φορά το μήνα δεν είναι οδηγός αλλά δημόσιος κίνδυνος, οπότε γιατί να θεωρείται χρήστης κάποιος που μπαίνει στο Δίκτυο με την ίδια συχνότητα;

Η Facebook δείχνει να αντιμετωπίζει το πρόβλημα χωρίζοντας τους χρήστες της σε «monthly active users» και «daily active users» –με τους δεύτερους να είναι περίπου οι μισοί από τους πρώτους (483 εκατομμύρια έναντι 845). Και βεβαίως 483 εκατομμύρια δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητος αριθμός, όμως παραμένει μικρότερος από τα 845 κατομμύρια που συνήθως διαφημίζει η εταιρεία. Από εκεί και πέρα, βεβαίως, θα πρέπει να ακούσουμε και άλλους ορισμούς περί ...ενεργητικότητας για να βγάλουμε καλύτερα συμπεράσματα: λογίζονται, ας πούμε, ως «ενεργοί χρήστες» αυτοί που απλώς έχουν ανοιγμένο μονίμως στο FB ένα tab του browser τους και το οποίο δεν κοιτάζουν παρά σπάνια; Ή, αρκεί απλώς ένα comment για να θεωρηθεί κανείς «ενεργός χρήστης»;

Ξεκίνησα λέγοντας «I don’t buy it!». Και επιμένω. Η αγορά του Internet έχει πολύ ψηλό ποσοστό hype –το ίδιο το μέσο είναι ιδιαίτερα ευεπίφορο σε κάτι τέτοιο και οι εταιρείες το χρησιμοποιούν κατά κόρον. Και το hype συμβάλλει κατά πολύ στη δημιουργία μιας οικονομίας που μπορεί να
είναι προσωρινά δυναμική αλλά δεν έχει διάρκεια. Ως τώρα έχουμε δει μία φορά την αγορά να... εξαερώνεται με αρκετό θόρυβο, το 2000. Μήπως οσονούπω θα τη δούμε να το παθαίνει ξανά;